فواید ویتامین E برای پوست، مو، چشم و سیستم ایمنی

ویتامین E چیست؟

ویتامین E یک رژیم غذایی ضروری (nutrient) است که برای سلامتی چشم‌ها، پوست، خون و مغز نقش مهمی دارد. نقش اصلی‌اش در بدن این است که به‌عنوان آنتی‌اکسیدان عمل کند، یعنی از سلول‌ها در برابر مولکول‌های آسیب‌زننده به نام رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند.

هرچند اغلب افراد می‌توانند با یک رژیم غذایی متعادل و سالم مقدار کافی این ویتامین را دریافت کنند، مکمل‌های ویتامین E و محصولات زیبایی برای پوست و مو هم در بازار محبوب شده‌اند. اما اثرات واقعی این محصولات هنوز در پژوهش‌ها به‌وضوح تأیید نشده است.

 

اشکال مختلف ویتامین E

در طبیعت، ویتامین E در هشت فرم شیمیایی وجود دارد:

• آلفا، بتا، گاما و دلتا توکوفرول
• آلفا، بتا، گاما و دلتا توکوتری‌نول

هرکدام از این فرم‌ها فعالیت زیستی متفاوتی دارند، اما فقط آلفا-توکوفرول به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته و برای سلامت انسان اهمیت دارد. پس وقتی درباره نیاز بدن یا سطوح ویتامین E در غذاها و مکمل‌ها صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور آلفا-توکوفرول است.

وقتی روی بسته‌بندی غذا یا مکمل می‌بینی d-alpha-tocopherol یعنی فرم طبیعی این ویتامین؛ و dl-alpha-tocopherol یعنی فرم سنتتیک (ساخته‌شده در آزمایشگاه)—که نوع طبیعی از نظر اثرگذاری قوی‌تر است.

 

منابع غذایی ویتامین E

ویتامین E را می‌توانی از مواد غذایی زیر بگیری:

• مغزها و دانه‌ها
• روغن‌های گیاهی
• سبزیجات برگ‌سبز
• غلات غنی‌شده

وقتی وارد بدن شد، این ویتامین در بافت‌های چربی و کبد ذخیره می‌شود. بعضی محصولات مراقبت از پوست هم ویتامین E دارند، اما اینها بر سطح پوست اثر می‌گذارند و تغییری در سطح ویتامین داخل بدن ایجاد نمی‌کنند.

 

ویتامین E در محصولات مراقبت از بدن

روغن ویتامین E

در این فرم، معمولاً به‌عنوان مرطوب‌کننده پوست استفاده می‌شود. برای پوست‌های خشک و خارش‌دار می‌تواند کمک‌کننده باشد و ممکن است در محافظت از پوست در برابر برخی آسیب‌ها نقش داشته باشد.

 

کرم ویتامین E

مثل روغن، این کرم‌ها هم مرطوب‌کننده هستند و ممکن است در بهبود حالت پوست خشک مفید باشند.

 

کپسول ویتامین E

اینها قرص‌ها یا مکمل‌های خوراکی هستند که می‌توانند سطح ویتامین E در بدن را افزایش دهند. اگر کمبود ویتامین E داشته باشی، پزشک ممکن است آنها را تجویز کند. چون مصرف خودسرانه می‌تواند ریسک‌ها داشته باشد، فقط باید بعد از مشورت با پزشک مصرف شوند.

 

ویتامین E چه فوایدی دارد؟

بسیاری افراد از مکمل‌های ویتامین E انتظار دارند بیماری‌ها را پیشگیری یا درمان کنند. این انتظارات بر اساس برخی اثرات ویتامین است، مثل:

• آنتی‌اکسیدان بودن — کمک به سلول‌ها در مبارزه با آسیب‌های روزمره و عوامل محیطی مثل دود سیگار، آلودگی هوا و نور UV.
• کاهش التهاب — التهاب نقش مهمی در بسیاری بیماری‌ها دارد.
• گشاد کردن رگ‌ها — که می‌تواند به کاهش لخته خون کمک کند.
• تقویت سیستم ایمنی
• کمک به ارتباط سلول‌ها

با این حال، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که مکمل‌های ویتامین E برای جلوگیری از سرطان، بیماری قلبی، دیابت، آب مروارید و بسیاری مشکلات دیگر نتایج قطعی و چشمگیری نداشته‌اند.

 

فواید ویتامین E

• تباهی لکه زرد چشم (AMD): ویتامین E به‌تنهایی تأثیر مؤثری ندارد، اما در فرمول‌های خاص مثل AREDS/AREDS2 در افرادی که AMD متوسط دارند ممکن است پیشرفت بیماری را کند کند.
• بیماری آلزایمر: برخی مطالعات نشان داده‌اند دوزهای بالای ویتامین E ممکن است پیشرفت بیماری را در مراحل خفیف تا متوسط کند، اما برای پیشگیری اولیه اثبات نشده.
• کبد چرب غیرالکلی: بعضی تحقیقات نشان می‌دهد مصرف بالای ویتامین E ممکن است پیشرفت این بیماری را کندتر کند، اما نیاز به مطالعات بیشتر هست.

 

کمبود ویتامین E

کمبود ویتامین E در افراد سالم نادر است. افرادی که در جذب چربی‌ها دچار مشکل هستند—مثل کسانی که بیماری کرون یا فیبروز سیستیک دارند یا در رژیم‌های خیلی کم‌چرب هستند—احتمال کمبود بیشتری دارند.

 

فواید ویتامین E برای پوست

ویتامین E به‌طور طبیعی در روغن روی پوست وجود دارد و مانند مرطوب‌کننده طبیعی عمل می‌کند. با افزایش سن و قرار گرفتن در معرض نور خورشید، این روغن‌ها کاهش می‌یابند.

این باعث شده که محصولات مرطوب‌کننده حاوی ویتامین E رایج شوند. این محصولات ممکن است پوست را نرم‌تر و مرطوب‌تر نگه دارند و احتمالاً به کاهش آسیب‌های ناشی از اشعه UV کمک کنند، اما جایگزین کرم‌های ضدآفتاب نیستند و نمی‌توانند از آفتاب‌سوختگی یا سرطان پوست جلوگیری کنند.

اگر پوستت چرب است، احتمالاً این محصولات اثر زیادی ندارند، اما برای پوست‌های خشک و پوسته‌پوسته می‌توانند مفید باشند. ترکیب ویتامین E با ویتامین C (که آن هم آنتی‌اکسیدان است) ممکن است فواید بیشتری داشته باشد.

 

فواید ویتامین E برای مو

محصولات مو که حاوی ویتامین E هستند—مثل روغن دانه کدو، روغن جوجوبا، روغن آرگان—ممکن است به مرطوب کردن پوست سر و مو کمک کنند، اما ادعاهایی مانند تقویت رشد مو هنوز شواهد علمی قوی ندارند. یک مطالعه کوچک نشان داد که مصرف مکمل ویتامین E ممکن است در برخی افراد باعث بازگشت رشد مو شود، اما این موضوع هنوز نیاز به تحقیقات گسترده‌تر دارد.

 

چه کسانی در خطر کمبود ویتامین E هستند؟

افرادی که مشکلاتی در هضم چربی دارند—مثل:

• بیماری کرون
• فیبروز سیستیک
• برخی اختلالات ژنتیکی نادر
• التهاب طولانی لوزالمعده
• افرادی که جراحی‌های روده داشته‌اند
• رژیم‌های بسیار کم‌چرب

همچنین نوزادان نارس به دلیل ذخیره کم ویتامین E در بدن در معرض کمبود هستند.

 

علائم کمبود ویتامین E

علائم می‌تواند شامل مشکلات اعصاب و عضلات مثل:

• دشواری در راه رفتن
• کندی واکنش‌ها
• ضعف عضلانی
• در نوزادان ممکن است منجر به مشکلات جدی مثل خونریزی مغزی شود.

 

عوارض ویتامین E

مصرف بیش از حد مکمل ویتامین E می‌تواند باعث:

• حالت تهوع
• سردرد
• خونریزی
• خستگی
• اسهال
• مشکلات بینایی
• برخی مطالعات حتی نشان داده‌اند که مصرف طولانی‌مدت مکمل‌ها ممکن است با افزایش خطر سرطان پروستات در مردان مرتبط باشد.
• اگر ویتامین E را استنشاق کنی، مثلاً در محصولات vaping که حاوی ویتامین E acetate هستند—ممکن است باعث آسیب‌های جدی ریه شود.

 

چه کسانی نباید مکمل ویتامین E بگیرند؟

به‌دلیل اثر رقیق‌کننده خون، افرادی که مشکلات خونریزی دارند یا داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند بهتر است بدون مشورت با پزشک از مکمل‌ها استفاده نکنند.

همچنین افرادی که:

• بیماری قلبی شدید
• کمبود ویتامین K
• دیابت
• سرطان‌های خاص
• بیماری‌های کبدی

دارند قبل از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند. زنان باردار هم باید احتیاط کنند چون برخی پژوهش‌ها اشاره به افزایش خطر پارگی زودرس کیسه آمنیوتیک کرده‌اند.

 

مکمل‌هایی که می‌توانند همراه ویتامین E مفید باشند

• روغن بذر کدو – منبع عالی ویتامین E و اسیدهای چرب مفید
• ویتامین C + E formulas – برای تقویت آنتی‌اکسیدان‌ها در کنار هم
• روغن آرگان یا روغن جوجوبا برای پوست و مو
• مکمل‌های امگا-3 برای سلامت عمومی پوست و قلب

 

سوالات متداول درباره ویتامین E

1. آیا مصرف روزانه ویتامین E ضرر دارد؟

دریافت ویتامین E از طریق مواد غذایی مثل مغزها، دانه‌ها و روغن‌های گیاهی کاملاً ایمن و بخشی از یک رژیم سالم است. اما مصرف مکمل ویتامین E به‌صورت روزانه و دوز بالا بدون نظر پزشک می‌تواند باعث عوارضی مثل خونریزی، سردرد و مشکلات گوارشی شود. بنابراین مکمل‌ها فقط در صورت نیاز و با مشورت پزشک توصیه می‌شوند.

2. ویتامین E برای پوست چه فایده‌ای دارد؟

ویتامین E یک آنتی‌اکسیدان قوی است و در محصولات پوستی به‌عنوان مرطوب‌کننده استفاده می‌شود. می‌تواند به کاهش خشکی پوست و محافظت نسبی در برابر آسیب‌های محیطی کمک کند. با این حال، جایگزین ضدآفتاب نیست و از آفتاب‌سوختگی یا سرطان پوست جلوگیری نمی‌کند.

3. کمبود ویتامین E چه علائمی دارد؟

کمبود ویتامین E نادر است اما در صورت بروز می‌تواند باعث مشکلات عصبی و عضلانی مثل ضعف عضلات، اختلال در راه رفتن و کند شدن واکنش‌های عصبی شود. این وضعیت بیشتر در افرادی دیده می‌شود که مشکل در جذب چربی دارند، مانند مبتلایان به بیماری‌های گوارشی خاص.

 

سخن آخر

ویتامین E یک ماده مغذی ضروری با نقش مهم در محافظت سلولی، کاهش التهاب و حمایت از سلامت پوست، چشم و سیستم ایمنی است. بیشتر افراد می‌توانند از طریق تغذیه سالم نیاز خود را تأمین کنند و مصرف مکمل فقط در شرایط خاص توصیه می‌شود. استفاده آگاهانه از این ویتامین، چه در رژیم غذایی و چه در محصولات مراقبتی، زمانی مفید است که بر اساس نیاز بدن و با اطلاعات علمی انجام شود.

برای آشنایی با مکمل‌ها و محصولات مرتبط با این ویتامین می‌توانید از طریق داروخانه آنلاین خانه دارو انتخابی مطمئن و تخصصی داشته باشید.